2008 азы августы æвирхъау хабæртты амӕттӕгты мысӕн боны хӕдразмӕ мах мысӕм канд трагикон цаутӕ нӕ, фӕлӕ ма, йӕ хъайтардзинад ӕмӕ стыр архайды фæрцы уыцы хæсты тыххæй рӕстдзинад фесафын чи нӕ бауагътой, уыцы адӕмы дӕр. Уыцы дуджы ахадгӕдӕр документтӕй иу уыд, 2009 азы уагъд чи ӕрцыд, уыцы ӕмбырдгонд «Трагедия Южной Осетии: беспредел геноцида». Ацы стыр фолиант хуымӕтӕджы чиныг нӕу. Уый у ӕцӕг ӕфхӕрӕн акт агрессоры ныхмӕ, афтæ ма ирон адӕмы хъӕбатырдзинадӕн гимн. Ӕмбырдмӕ хаст æрцыдысты 1000 къамы бӕрц, уыдон ӕвдисынц гуырдзиаг агрессийы ӕппӕт трагизм. Ӕгӕрыстӕмӕй, ацы хæсты хабæрттимæ зонгæ чи нæу, уымæн дæр фаг у ацы рауагъды сыфтӕ арафӕлдах-бафӕлдах кӕнын, цӕмӕй бамбара, физикон ӕгъдауӕй фесафынӕй ӕцӕг тасы раз чи бахауд, нӕ уыцы адӕм цы фыддзинадимӕ сӕмбӕлдысты, уый.
Æмбырдгонд фыст у уырыссаг, англисаг, ирон, гуырдзиаг, немыцаг æмæ французаг æвзæгтыл. Уый фадат дæтты, цæмæй дунейы æхсæнадтæм растдзинад фæхæццæ уа. Чиныджы дзырд цæуы канд 2008 азы августы хабæрттыл нæ, фæлæ ма 2004 азы сæрды хабæрттыл дæр. Уыцы аз дæр та Михаил Саакашвили сфæнд кодта Хуссар Ирыстоны тыхæй байсын.
Ацы куысты автор у Мæргъиты Георгийы фырт Алекси – Стыр Фыдыбæстæйон хæсты ветеран, стыр энтузиаст. Бирæ æзты дæргъы уый æмбырд кодта документалон æвдæсæнтæ, архивон æрмæджытæ, кæцытæн уыд стыр историон æмæ зонадон нысаниуæг. Уый сарæзта тынг стыр куыст йæ адæмы сæрвæлтау. Мæргъиты Алекси йæ цардæй бирæ æзтæ снывонд кодта Ирыстоны нырыккон историйы афыстæн. Уый æмбæрста, æнæ документалон бæрæггæнæнтæй мысынад бæлвырд рæстæджы фæстæ фæдызæрдыг уыдзæнис. Уый тыххæй Мæргъиты Алекси тырныдта бахъахъхъæнын алы æвдисæндар, къам, документ дæр. Йæ бынтæ сты сæдæгай томтæ, уыдон нымæцы бирæ куыстытæ, кæцыты дзырд цæуы ирон адæмы геноцидыл. Дзырдæн, 120 томы 1989-1992 æмæ 2004 азты гуырдзиаг-ирон хæстыл æрмæджытæ;
Цæгат Ирыстоны ныхмæ мæхъæлæдты агрессийы тыххæй æрмæджытæ 11 томæй.
Бесланы №1 скъолайы трагедийы тыххæй æрмæджытæ 21 томæй;
Гуырдзиаг агрессийы амæттæгты иллюстрацигонд хроникӕ 3 томæй;
Документты æмбæрдгонд æмæ ирон-гуырдзиаг æмахастыты æмæ 1989-1992 æмæ 2004 азты гуырдзиаг-ирон хæсты историон æрмæджытæ (3 томы);
Геноцид (1989-1992 æмæ 2004 азты) 2 томы;
Гуырдзиаг прессæйы антиирон æрмæджыты тæлмацтæ 14 томæй.
Республикæйы Генералон прокуратурæйы кусджытæ сæрбæрзонд сты кæй лæууыдысты ацы чиныг саразыны ратæдзæнты. Уыдон ахъаз кодтой Георгийы фырт Алексийæн информацион æххуысæй, архивон документтæ æмæ текстыты систематизацийы. Фæлæ ацы архайды сæраг æмæ уæззаудæр хай сарæзта йæхæдæг. Æмбырдгондыл куыста æрвылбон. Документтæ агуырн, факттæ кæрæдзиимæ барын, нывтæ æвзарын, фæсарæйнаг æвзæгтæм тæлмац, егъау æрмæджыты систематизаци домдта канд рæстæг нæ, фæлæ стыр тых.йæ хъæддыхдзинады фæрцы ацы чиныг ссис 2008 азы трагедийы æппæты æххæстдæр документалон æвдисæндар.
Ацы фолианты иу экземпляр Георгийы фырт Алекси балæвар кодта прокуратурæйы кусæгæн, уый йын баххуыс кодта йæ куысты. Æзтæ рацыд, автор ацы дунейæ ахицæн 2017 азы, фæлæ йæ чиныг абоны онг дæр лæууы цытджын бынаты прокуратурæйы кусæджы куысты бынаты.
Махæн ацы чиныг у реливки, адæмагады ныхмæ арызт фыдракæндтæн рæстæг кæй нæй, алыхатт дæр рæстдзинад кæй ссары йæ хъахъхъæнæджы, уый æвдисæг. Чиныг гом куы æрцæуы, уæд æрвылхатт нæ хъуыдыты сног вæййынц канд 2008 азы уæззау хабæрттæ нæ, фæлæ ман æ зæрдыл æрбаллæуы адæмаджы фæлгонц, кæцы йæ цард снывонд кодта растдзинад бахъахъхъæнынæн.
Цалынмæ ахæм чингуытæ ис, уæдмæ нæй гæнæн фесæфæн мысынадæн. Цалынмæ нæ хъуыды биноныг кæна документтыл, уæдмæ нæй гæнæн истори рафыссын. Æмæ уый тыххæй æмбырдгонд «Трагедия Южной Осетии: беспредел геноцида» хуымæтæджы чиныг нæу. Уый у дуджы документ, фыдракæндты æвдисæндар æмæ Мæргъиты Георгийы фырт Алексийы удварны фæдзæхст сомбоны фæлтæртæн.